Mağaza tasarımında ilk üç metre satışı belirliyor

Perakendede "mağaza güzel olmuş" cümlesi tek başına bir şey ifade etmiyor. Soru şu: giren kaç kişi içeri yürüyor, kaç kişi kapıdan dönüyor. Yıllardır alışveriş merkezi ve mağazacılık işleri yapıyoruz ve bu oranı en çok değiştiren şeyin ürün değil, girişin ilk üç metresi olduğunu görüyoruz.

Dekompresyon alanı: girişte boş bırakılan yer

Müşteri kapıdan girdiğinde gözü hâlâ dışarıya ayarlı. Işık değişiyor, ses değişiyor, kalabalık değişiyor. Bu uyum süresi yaklaşık iki saniye ve o iki saniyede yürüdüğü mesafe de yaklaşık üç metre. Oraya koyduğunuz hiçbir şey görülmüyor.

Perakendede bu alana dekompresyon alanı deniyor ve çoğu mağazada yanlış kullanılıyor: kampanya standı, sepet, indirim tabelası. Hepsi görülmeden geçiliyor. Biz bu alanı bilinçli olarak boş bırakıyoruz, yalnızca zemin malzemesini ve aydınlatma seviyesini değiştiriyoruz. Zemin değişimi müşteriye "içerideyim" bilgisini ayakkabısından veriyor.

Sağa dönüş eğilimi

Türkiye dahil sağdan trafik akışı olan ülkelerde müşterilerin büyük çoğunluğu mağazaya girdikten sonra sağa yöneliyor. Bu, mağazanın sağ duvarının en değerli yüzey olduğu anlamına geliyor. Yeni sezon, en yüksek marjlı ürün ve markanın anlatmak istediği hikâye oraya gidiyor.

Mağazayı planlarken bu eğilimi zorla ters çevirmeye çalışmak genelde işe yaramıyor. Bunun yerine dolaşımı sağdan başlayıp mağazayı dolanacak ve kasaya çıkacak şekilde kuruyoruz.

Göz hizası ve raf yüksekliği

Göz hizası, yani yerden yaklaşık 140 ile 160 santim arası, en çok ürün alınan banttır. Bunun altı çocuk ürünleri ve stok, üstü görsel anlatım için uygun. Bu bant daraldığında mağaza kalabalık, genişlediğinde boş görünüyor.

Duvar sistemlerini ayarlanabilir kurmak burada çok işe yarıyor. Sezon değişiminde askı ve raf yüksekliğini değiştirebilen bir mağaza, iki yıl sonra hâlâ taze görünüyor; sabitlenmiş sistem ise markayı kendi kurgusuna hapsediyor.

Aydınlatma: ürünün üstü, müşterinin değil

Mağaza aydınlatmasında en sık rastladığımız hata, ışığın tavandan eşit dağıtılması. Her yer aynı parlaklıkta olunca göz nereye bakacağını bilemiyor. Oysa perakende aydınlatması kontrastla çalışıyor: genel seviye düşük, ürün üstü yüksek.

Renk sıcaklığı da ürüne göre değişiyor. Tekstilde 3000K cilde ve kumaşa yakışıyor, takı ve beyaz eşyada 4000K daha doğru okunuyor. Deneme kabinindeki ışık ise ayrı bir konu: orada müşteri kendini beğenmezse ürün rafa geri dönüyor.

Vitrin: içeriyi göstermek mi, sahne kurmak mı

İki ekol var. Birincisi vitrini tamamen açıp mağazanın içini sahneye çeviriyor; ikincisi vitrini kapalı bir kutu gibi kurup dikkati tek ürüne topluyor. Açık vitrin yoğun geçiş alanlarında, kapalı vitrin markanın anlatacak bir hikâyesi olduğunda daha iyi çalışıyor.

Hangi ekol seçilirse seçilsin vitrin aydınlatmasının gündüz de yeterli olması gerekiyor. AVM içindeki ortam ışığı yüksek olduğu için, evde parlak görünen bir armatür vitrinde sönük kalıyor. Vitrin ışığını ortam ışığının üstüne çıkarmak, perakende aydınlatmasının temel kuralı.

Cam yüzeyin yansıması da sık atlanıyor. Karşıdaki mağazanın tabelasını yansıtan bir vitrin, ne kadar iyi kurulursa kurulsun okunmuyor. Camı hafif eğimli yerleştirmek ya da vitrin içini daha parlak tutmak bu sorunu büyük ölçüde çözüyor.

Zemin malzemesi dolaşımı yönlendiriyor

Zemin yalnızca bir yüzey değil, bir yön tarifi. Dolaşım aksında farklı bir malzeme kullanmak, müşteriyi hiçbir tabelaya ihtiyaç duymadan mağazanın derinliğine çekiyor. Ürün adalarının altında zeminin değişmesi ise o adayı ayrı bir bölüm gibi okutuyor.

Perakendede zemin aynı zamanda bir dayanıklılık sınavı. Günde binlerce kişinin geçtiği bir yüzeyde ev tipi laminat altı ayda bitiyor. Mağazalarda kontrat sınıfı vinil, porselen seramik ya da epoksi tercih ediyoruz; ahşap isteniyorsa yüksek aşınma sınıfı olanı seçiliyor.

Depo ve kabin, satış alanı kadar önemli

Mağaza projesinde en çok sıkıştırılan alanlar depo ve deneme kabini oluyor. Oysa depodan ürün çıkarmanın zorlaştığı bir mağazada personel satış alanından uzaklaşıyor, kabinin dar ve kötü aydınlatıldığı bir mağazada ürün rafa geri dönüyor.

Kabinde ayna açısı, ışık yönü ve oturma yeri üç temel karar. Işığın yukarıdan dik gelmesi yüzde sert gölge yapıyor; önden ve yandan gelen yumuşak ışık hem ürünü hem müşteriyi daha iyi gösteriyor.

Kasanın yeri

Kasayı girişin hemen yanına koymak personel açısından pratik ama müşteriyi mağazayı gezmeden ödemeye yönlendiriyor. Dolaşımın sonunda, çıkışa yakın ama girişten uzak bir konum hem sepet büyüklüğünü artırıyor hem hırsızlık kontrolünü kolaylaştırıyor.

Bunlar ne kadar sürede yapılıyor

Bir AVM mağazasında kaba imalat, aydınlatma ve mobilya montajı dahil ortalama altı ila sekiz hafta çalışıyoruz. AVM yönetiminin verdiği çalışma penceresi genelde gece saatleri olduğu için takvim bu kısıta göre kuruluyor. Şantiyeyi geciktiren kalemler üzerine yazdığımız notlar burada da birebir geçerli.

Yaptığımız mağaza işlerini mağaza ve showroom projeleri sayfasında görebilirsiniz.